از طریق وب‌لاگ آقای جادی متوجه شدم که آقای روزبه شفیعی، نویسنده‌ی وبلاگ زوم‌آوت، یک بازی وب‌لاگی راه انداخته‌اند به‌این‌صورت که هرکس نرم‌افزارهای غیرآزاد سیستم‌اش را به‌کمک برنامه‌ی vrms معرفی کند. راست‌اش از وجود vrms خبر نداشتم و چون بازی جالب بود، تصمیم گرفتم در آن شرکت کنم. شکل زیر خروجی برنامه‌ی vrms را نشان می‌دهد.

و اما تفسیر نتایج؛ در سیستم من کلن هشت پکیج غیرآزاد هست که در واقع مال پنج برنامه‌ی مختلف هستند.

• POVRar: برنامه‌ای برای تصویرسازی سه‌بعدی؛ این برنامه رایگان و کدباز است ولی در چارچوب نرم‌افزار آزاد نمی‌گنجد.
• Scilab: برنامه‌ای شبیه مت‌لب برای محاسبات ریاضی؛ این برنامه هم رایگان است و هم کدباز ولی نرم‌افزار آزاد نیست.
• firmware-iwlwifi: این فرم‌ویر کارت وایرلس لپ‌تاپ‌ام است. متأسفانه درایور آزاد ندارد.
• unrar: برای باز کردن فایل فشرده شده‌ی rar؛ وقتی کاربران ویندوز از این جور فایل‌ها می‌فرستند چاره‌ای نیست.
• nspluginwrapper: این یکی را فقط به‌خاطر یوتیوب نصب کردم. لینوکس من ۶۴بیتی است و مدت‌ها طول کشید که شرکت ادوبی پلاگ‌این ۶۴بیتی فلش را منتشر کند. در نتیجه برای دیدن ویدیوهای یوتیوب این برنامه را نصب کردم تا بتوانم از پلاگ‌این ۳۲بیتی فلش استفاده کنم. با این حال نمی‌دانم چرا پلاگ‌این فلش در لیست نیامده. شاید بدون این که خودم بدانم برش داشته باشم.

این برنامه‌ی مت‌لب یک هزارتو (Maze) تولید می‌کند. روش استفاده از برنامه ساده است؛ کافی است عرض و ارتفاع هزارتو را به شکل mazesa(w,h) به آن بدهید. برای مثال شکل زیر را با دستور mazesa(75,75) ساختم. توجه کنیده که فرمت شکل خروجی svg که مطمئن نیستم ویندوز به‌صورت پیش‌فرض پشتیبانی کند و شاید مجبور باشید یک ابزار کمکی برای این کار دانلود کنید. نکته‌ی دیگر این که برنامه را با Octave روی لینوکس نوشتم. مطمئن نیستم با مت‌لب روی ویندوز کار کند. می‌دانم که برنامه‌ی به‌دردبخوری نیست ولی شاید برای سرگرمی بد نباشد.

دی‌روز به دلایلی مجبور شدم یک ماوس جدید بخرم. راست‌اش اصلن نمی‌خواستم ماوس بی‌سیم (وایرلس) بخرم ولی چون کوچک و ارزان بود خریدم. ام‌روز که آمدم سر کار و ماوس را وصل کردم، دیدم کار نمی‌کند. بعد از کلی بررسی فهمیدم که مشکل نه از ماوس که از از میز است. میز من فلزی است با یک لایه‌ی نازک چوبی روی آن. فلزی بودن میز هم سیگنال بی‌سیم را خراب می‌کند. خلاصه اگر میز فلزی دارید، ماوس بی‌سیم نخرید.

احتمالن همه‌ی شما اصطلاح «برادر بزرگ» را شنیده‌اید؛ اصطلاحی که جورج اورول در کتاب ۱۹۸۴ ابداع کرد. حالا آقای کوری داکترو، نویسنده و بلاگر کانادایی، کتابی نوشته است به‌نام برادر کوچک. این کتاب داستان چهار نوجوان است که در شهر سن‌فرانسیسکو زندگی می‌کنند. دولت آمریکا این افراد را به کارهای تروریستی متهم می‌کند و به زندان می‌اندازد. پس از مدتی که این افراد از زندان آزاد می‌شوند می‌بینند که در سن‌فرانسیسکو خفقان سیاسی پدید آمده است. این افراد تصمیم می‌گیرند که با کمک کامپیوترها مبارزه‌ای را برای به‌دست آوردن حقوق‌شان شروع کنند.

در صفحه‌ی ۳۶ کتاب برادر کوچک یک پاراگراف است درباره‌ی توزیعی از لینوکس با عنوان پارانوید:

وقتی برزیلی‌ها قفل [اکس‌باکس] را شکستند، همه‌ی ما گیج شده بودیم. اما خیلی زود چند سیستم عامل دیگه برای اکس‌باکس بیرون اومد. اونی که من دوست داشتم پارانوید لینوکس بود. پارانوید لینوکس فرض می‌کنه که کاربر به‌طور دایم زیرحمله‌ی دولت است (این [سیستم عامل] در اصل برای ناراضی‌های چینی و سوریه‌ای درست شده بود) و برای هم‌این مدام تلاش می‌کنه تا ارتباطات و اسناد شما را مخفی نگه داره. این سیستم حتا مقداری ارتباطات جعلی تولید می‌کنه تا هرگونه تردیدی را در مورد فعالیت‌های مخفی شما از بین ببره. بنابراین وقتی شما پیام‌های سیاسی را به‌صورت کاراکترهای جدا-جدا دریافت می‌کنید، پارانوید لینوکس وانمود می‌کنه که شما در حال وب‌گردی، پرکردن پرسش‌نامه‌ها، و لاس‌ زدن در چت‌روم‌ها هستید. در این بین، یک کاراکتر از هر ۵۰۰ کاراکتری که دریافت می‌کنید پیام شماست؛ سوزنی در یک انبار بزرگ کاه.

شاید فکر کنید متن بالا تنها یک داستان است. حدس شما تا چند هفته پیش درست بود. ولی هم‌این اواخر پروژه‌ای راه افتاده تا داستان پارانوید لینوکس را به واقعیت تبدیل کند. من سوادم در حدی نیست که به این پروژه کمک فنی خاصی کنم. ولی اگر شما علاقه‌مند هستید، نگاهی به وب‌سایت‌شان بیندازید.

در ضمن، می‌توانید کتاب برادر کوچک را از وب‌سایت آقای کوری داکترو دانلود کنید. این کتاب با مجوز کریتیو کامنز منتشر شده است.

توضیح مهم: توجه کنید که من پزشک نیستم و اطلاعات پزشکی‌ام در حد صفر است. پس به نوشته‌های این پست زیاد اعتماد نکنید چون ممکن است غلط باشند. اگر شما مشکلی شبیه من دارید، حتمن بروید پیش پزشک.

مدتی پیش به‌خاطر یک سری مشکلات رفتم پیش پزشک. پزشک بعد از یک سری بررسی‌ها تشخیص داد که سینوس راست‌ام پولیپ (Nasal Polyp) دارد. ظاهرن به‌ترین راه برای تشخیص درست این پولیپ‌ها استفاده از تصویرهای سی‌تی‌اسکن با برش‌های نازک (Thin Slice CT Scan) است. خلاصه پزشک برای‌ام سی‌تی‌اسکن تجویز کرد. سی‌تی‌اسکن را انجام دادم و چند روز پیش نتیجه‌ی آن را روی یک سی‌دی گرفتم. متأسفانه سی‌دی تنها روی ویندوز کار می‌کرد. پس باید چه‌طوری عکس‌ها را می‌دیدم؟

بگذارید اول کمی درباره‌ی اصول فنی تصاویر پزشکی بنویسم. تصاویر پزشکی اغلب با فرمت دیکام (DICOM) ذخیره می‌شوند. فرقی هم نمی‌کند که این تصاویر با سی‌تی‌اسکن گرفته شده‌اند، یا با MRI و یا SPECT. البته دیکام یک استاندارد است و فرمت تصویر دیکام تنها بخشی از این استاندارد هست. بنابراین هر وقت خواستید تصاویر پزشکی را ببینید باید نرم‌افزاری پیدا کنید که قابلیت باز کردن فایل‌های دیکام را داشته باشد. یک نرم‌افزار آزاد برای این کار AMIDE است.

من AMIDE را دانلود کردم و چون آزاد است روی لینوکس به‌خوبی کار می‌کند. البته این برنامه روی ویندوز و مک هم کار می‌کند. این برنامه امکانات خیلی خوبی دارد. برای مثال، با کمک این برنامه می‌توانید تصاویر دوبعدی سی‌تی‌اسکن از برش‌های مختلف را ترکیب کنید و یک تصویر سه‌بعدی بسازید. عکس زیر نتیجه‌ی هم‌این کار است.

آن برآمدگی در بالای عکس بینی است. آن سوراخ‌ها و لوله‌ها هم مجراهای عبور هوا هستند. در واقع این عکس قسمت جلویی صورت من را از پشت نشان می‌دهد و از ترکیب ۳۰ عکس دوبعدی به‌دست آمده است . آن حفره‌ی سیاهی که در سمت چپ می‌بینید سینوس (Maxillary Sinus) چپ است. هم‌آن‌طور که می‌بینید سینوس چپ خالی است. ولی داخل سینوس راست یک توده‌ی خاکستری رنگ هست که تصویر را نامتقارن کرده است. این توده‌ی خاکستری یک پولیپ آنتروکونال (Antrochoanal Polyp) است. حالا باید با پزشک درباره‌ی درمان این مشکل صحبت کنم.

خلاصه خواستم بگویم که در لینوکس حتا تصاویر پزشکی را هم می‌توانید تحلیل کنید. این کار شاید برای من که پزشک نیستم ارزش درمانی نداشته باشد؛ ولی دست‌کم برای ارضای حس کنج‌کاوی خوب است.

چند وقت پیش در سایت گیزمودو یک خبر جالب دیدم درباره‌ی نیوتون؛ ویروسی که روی سیستم عامل کامپیوترهای اپل، Mac OS، کار می‌کند. می‌توانید ویدیوی این ویروس را در سایت گیزمودو نگاه کنید. البته این ویروس بیش‌تر برای سرگرمی است وگرنه آسیبی به کامپیوتر نمی‌رساند. بگذارید برای کسانی که سرعت اینترنت‌شان کم است و شاید نتوانند این ویدیو را ببینند بگویم این ویروس چه کار می‌کند. ویروس نیوتون باعث می‌شود که آیکون‌ها و پانل‌های رابط گرافیکی سیستم عامل بیفتند پایین. حالا اگر لپ‌تاپ را کج کنید، آیکون‌ها مثل عکس زیر (منبع) در جهت جاذبه‌ی زمین سقوط می‌کنند. بگذارید کمی درباره‌ی طرز کار این ویروس توضیح بدم.

احتمالن مهم‌ترین سوآلی که برای‌تان پیش می‌آید این است که ویروس نیوتون چه‌طوری جهت جاذبه را تشخیص می‌ده. موضوع این است که بعضی لپ‌تاپ‌ها یک حس‌گر دارند برای اندازه‌گیری شتاب به‌نام شتاب‌سنج (Accelerometer). فایده‌ی شتاب‌سنج این است که اگر لپ‌تاپ از دست‌تان افتاد، هارددیسک‌تان آسیب نمی‌بیند. چه‌طوری؟ فرض کنید که لپتاپ از دست‌تان بیفتد و هارد کامپیوتر مشغول خواندن یا نوشتن باشد. وقتی لپ‌تاپ زمین خورد، هد هارددیسک تکان می‌خورد و هم هاردتان خراب می‌شود و هم اطلاعات روی آن آسیب می‌بیند. برای جلوگیری از این اتفاق ناگوار، لپ‌تاپ در هر لحظه شتاب را اندازه می‌گیرد و اگر تشخیص دهد که دارد سقوط می‌کند، بلافاصله هارد را از کار می‌اندازد. خیلی جالب هست، نه؟

البته این تکنولوژی مختص لپ‌تاپ‌های اپل نیست. این تکنولوژی در سال ۲۰۰۳ توسط آی‌بی‌ام ابداع شد. تقریبن همه‌ی لپ‌تاپ‌های لنوو و فوجیتسو هم ‌این تکنولوژی را دارند. می‌دانم که لپ‌تاپ‌های گران تر اچ‌پی و دل هم این تکنولوژی را دارند ولی از مارک‌های دیگر خبر ندارم. اگر لپ‌تاپ شما شتاب‌سنج داشته باشد، موقع کج شدن می‌توانید زاویه‌ی آن را به‌طور تقریبی از روی اطلاعات شتاب‌سنج بخوانید. ویروس نیوتون این داده‌ها را می‌خواند و حساب می‌کند که آیکون‌ها باید چه‌گونه سقوط کنند.

خبر خوب این است که برای خواندن اطلاعات شتاب‌سنج نیازی نیست که حتمن سیستم عامل مک یا ویندوز داشته باشید. هسته‌ی لینوکس نسخه‌ی ۲٫۶ هم درایورهای لازم را برای دریافت داده‌های شتاب‌سنج دارد (دست‌کم برای لپ‌تاپ‌های لنوو). من برای نشان دادن این موضوع، دی‌روز نشستم و با اوپن‌جی‌ال (OpenGL) یک برنامه‌ی ساده و کوچک نوشتم. این برنامه داده‌های لازم را از درایور لینوکس می‌خواند و بر اساس آن یک مربع را حرکت می‌دهد.

این هم نمونه‌ی دیگر که البته کار من نیست. اسم این برنامه hdaps-gl است که هم‌راه لینوکس می‌آید.

تکمیلی: اگر دوست دارید می‌توانید متن برنامه‌ای را که نوشته‌ام دانلود کنید. این برنامه را براساس یکی از برنامه‌های وب‌سایت NeHe نوشتم. ببخشید که یک مقدار درهم‌برهم است.

خانم زهرا در کامنت‌های پست قبل گفتند که «چرا این‌جا مثل قبرستون شده؟» من هم برای این‌که این‌جا را از حالت قبرستون دربیارم، تصمیم گرفتم این پست را بنویسم.

گمان می‌کنم همه‌ی شما با کامپیز-فیوژن (Compiz-Fusion) کار کرده باشید و یا دست‌کم چیزهایی درباره‌ی آن شنیده باشید. من خودم هم قبلن یک پست دراین‌باره نوشته بودم. کامپیز یک مدیر پنجره‌ی تحت یونیکس و لینوکس است که از توابع OpenGL برای ایجاد جلوه‌های گرافیکی در دسکتاپ شما استفاده می‌کند.

متأسفانه کامپیوتر قبلی خودم آن‌قدر سریع نبود که بتوانم کامپیز را روی آن اجرا کنم. ولی از وقتی که کامپیوتر جدیدم را خریدم، توانستم کامپیز را روی‌اش اجرا کنم. برای این که این تجربه را با شما شریک شود، ویدیوی زیر را که از دسکتاپ کامپیوترم برداشتم، این‌جا می‌گذارم. می‌دانم

توضیح: من این ویدیو را با استفاده از برنامه‌ی recordMyDesktop با فرمت Theora ضبط کردم و بعد با استفاده از ffmpeg آن را به فرمت flv تبدیل کردم.

حالا که در پست قبلی درباره‌ی لپ‌تاپ های لنوو و لینوکس نوشتم، گفتم شاید خوب باشد بحث را کمی کامل‌تر کنم. یکی از کارهای خوب شرکت لنوو این است که تعدادی از مدیران آن وبلاگ دارند و به این ترتیب می‌شود با آن‌ها ارتباط داشت.

یکی از این وبلاگ‌های لنوو مال آقای دیوید چارباک، معاون بازاریابی وب لنوو، است. ایشان حدود چهار ماه پیش در یک پست وبلاگی توضیح داد که چرا لینوکس از نظر فنی و اقتصادی برای پلت‌فرم‌های موبایل، مثلن لپ‌تاپ‌ها، مفید نیست. خواننده‌های وبلاگ تعداد زیادی کامنت گذاشتند و دلایل آقای چارباک را رد کردند. چند روز بعد آقای چارباک یک پست دیگر نوشت و در آن موضع‌اش را تعدیل کرد. ایشان در آن پست می‌گوید:

۱- ما داریم وقت زیادی را صرف بازار تجاری می‌کنیم، ولی برای بازار علاقمندان وقت صرف نمی‌کنیم. استفاده از لینوکس در سازمان‌ها به دلایلی که گفتم تاکنون کند بوده و بعد از این هم کند خواهد بود. ولی خیلی از مردم دارند از لینوکس استفاده می‌کنند، به‌ویژه روی ماشین‌های Thinkpadشان.

۲- من باید اوبونتو را آزمایش کنم. یکی از رقبای ما این کار را کرده و نتیجه هم گرفته است. … [منظور ایشان شرکت دل است.]

۳- ما ضد لینوکس نیستیم و من هم ضد لینوکس نیستم. مثل بقیه‌ی عرضه‌کنندگان، ما داریم سعی می‌کنیم بفهمیم که استراتژی باید چه باشد. …

این پست ایشان تا حالا ۸۷۹ کامنت هم داشته است که نشان از علاقه‌ی خوانندگان به این بحث دارد. خلاصه اگر دوست داشتید، نگاهی به این وبلاگ بیندازید.

این روزها که سال نوی میلادی نزدیک است، فکر کردم از تخفیف‌های ویژه‌ی این روزها استفاده کنم و یک لپ‌تاپ جدید بخرم. البته لپ‌تاپ فعلی‌ام که دقیقن چهار سال پیش در هم‌این روزها خریدم هم‌چنان خوب کار می‌کند. ولی خوب، از یک طرف به‌خاطر قدیمی بودن کمی کند است و از طرف دیگر یک مقدار سنگین است و هر بار که می‌خواهم جایی ببرم‌اش، کلی به شانه‌های‌ام فشار می‌آورد. با این اوصاف کمی در اینترنت گشتم تا یک لپ‌تاپ سریع و سبک و نه‌چندان گران پیدا کنم.

یک معیار مهم برای من در انتخاب لپ‌تاپ این بود که بتوانم لینوکس را روی‌اش بدون مشکل نصب کنم. ولی خوب اگر قرار است ویندوز را از روی یک لپ‌تاپ نو پاک کنم و روی آن لینوکس نصب کنم، چرا از اول لپ‌تاپی نخرم که لینوکس داشته باشد. برای نمونه، شرکت دل لپ‌تاپ‌هایی با توزیع اوبونتو می‌فروشد. متأسفانه این لپ‌تاپ‌ها فعلن فقط در آمریکا عرضه می‌شوند و برای من در کانادا یا شما در ایران فایده‌ای ندارد. پس شروع کردم به جست‌وجو برای پیدا کردن فروش‌گاهی که لپ‌تاپ لینوکسی عرضه کند.

فروش‌گاه‌های اینترنتی زیادی پیدا کردم که لپ‌تاپ‌های لینوکسی می‌فروشند. برای نمونه، این سایت تعدادی از این فروش‌گاه‌ها را فهرست کرده است. ولی اگر سری به این سایت‌ها بزنید متوجه می‌شود که قیمت لپ‌تاپ‌های لینوکسی عرضه‌شده خیلی گران‌تر از لپ‌تاپ‌های موجود در بازار است. حالا چند سوآل پیش می‌آید: شما حاضرید چه‌قدر بیش‌تر برای خرید یک لپ‌تاپ لینوکسی پول بدهید؟ اصلن چرا لپ‌تاپ لینوکسی گران‌تر است؟ مگر نه این‌که لینوکس را می‌شود به رایگان از اینترنت دریافت کرد؟

یک حساب سرانگشتی ساده می‌گوید که قیمت یک لپ‌تاپ برابر است با قیمت سخت‌افزار به‌علاوه‌ی قیمت نرم‌افزار روی آن. خوب اگر روی یک لپ‌تاپ لینوکس نصب شده باشد، چون نرم‌افزار آن اغلب رایگان است، پس قیمت لپ‌تاپ باید ارزان‌تر از یک لپ‌تاپ ویندوزی باشد. درست است؟ نه! متأسفانه غلط است. چرا؟ یک دلیل ساده این است که قطعات سخت‌افزاری لپ‌تاپی که با لینوکس سازگار باشد احتمالن اندکی گران‌تر از قطعات یک لپ‌تاپ ویندوزی است. نکته‌ی دیگر این است مایکروسافت به فروشندگان عمده‌ی لپ‌تاپ تخفیف‌های زیادی می‌دهد تا تنها از ویندوز پشتیبانی کنند. به هم‌این خاطر، بیش‌تر تولید‌کنندگان عمده ریسک نمی‌کنند و اصولن طرف لینوکس نمی‌روند. پس چه کسی لپ‌تاپ لینوکسی عرض می‌کند؟ تعدادی شرکت کوچک که توان رقابت با شرکت‌های عمده را ندارند. این شرکت‌های کوچک نمی‌توانند با تولید انبوه قیمت را پایین بیاورند و به‌ناچار لپ‌تاپ‌هایی که عرضه می‌کنند، گران است. حالا باید چه کرد؟ به نظر شما باید با پرداخت پول بیش‌تر از یک تولیدکننده‌ی خرد حمایت کرد و یا بدون توجه به این چیزها از یک تولید‌کننده بزرگ لپ‌تاپ را ارزان خرید؟ راست‌اش من چند روز به همه‌ی موارد بالا فکر کردم. متأسفانه اختلاف قیمت در مورد لپ‌تاپ مورد نظر من بیش از ۱۰۰۰ دلار بود.

لپ‌تاپ مورد نظر من یک Lenovo Thinkpad T61 بود. این لپ‌تاپ از بیش‌تر جهات برای من ایده‌آل است؛ لپ‌تاپی مقاوم، بادوام، و سبک با قطعاتی استاندارد که مناسب لینوکس است. قیمت این لپ‌تاپ در سایت Lenovo با تخفیف‌های سال نو نزدیک ۱۲۰۰ دلار بود. ولی هم‌این لپ‌تاپ در سایت EmperorLinux بیش از ۲۲۰۰ دلار قیمت دارد. راست‌اش من در نهایت لپ‌تاپ را از سایت Lenovo سفارش دادم. به عبارت دیگر، با این که در وبلاگ‌ام کلی درباره‌ی حمایت از لینوکس می‌نویسم، خودم حاضر نشدم پول اضافه‌تری بدهم تا از لینوکس حمایت کنم. در عوض ۴۰ دلار از پولی را که داده‌ام به مایکروسافت می‌رود.

شما اگر جای من بودید چه می‌کردید؟

جناب تراموا پرسیده‌اند که وضعیت نرم‌افزارهای کاربردی روی لینوکس چه‌گونه است. راست‌اش، من هم فقط با تعداد کمی از نرم‌افزارهای روی لینوکس کار کرده‌ام. لیست زیر تقریبن همه‌ی چیزی است که می‌دانم.

آفیس: اوپن‌آفیس (OpenOffice)، کی‌آفیس (KOffice)، یا لوتوس سمفونی (Lotus Symphony)

نوشتن روی سی‌دی\دی‌وی‌دی: گنوم‌بیکر (GnomeBaker) و K3b

ویرایش تصویر: اف‌سپات (F-Spot) و گیمپ (GIMP) برای عکس‌های بیت‌مپ، اینک‌اسکیپ (Inkscape) برای شکل‌های برداری

مدل‌سازی سه‌بعدی: مایای (Maya) تحت لینوکس، بلندر (Blender 3D)

محاسبات عددی: مت‌لب (MATLAB) تحت لینوکس، گنو آکتیو (GNU Octave)، و سای‌لب (Scilab)

محاسبات جبری: متمتیکا (Mathematica) تحت لینوکس، می‌پل (Maple) تحت لینوکس، مکسیما (Maxima)

مکانیک سیالات: فلوئنت (Fluent) تحت لینوکس، انسیس سی‌اف‌اکس (ANSYS CFX) تحت لینوکس، اوپن‌فوم (OpenFOAM)

در ضمن، من از نرم‌افزارهای تخصصی رشته‌های مختلف خبر ندارم. اگر چیز مهمی به‌نظرتان رسید، ممنون می‌شوم کامنت بگذارید.